Tutuklu asistan proses mühendisi Kaan Murat Akpolat, olay günüyle ilgili ifadesinde, "2-3 aylık dönemlerde küçük çatlakların görüldüğünü ve denetçi firma olan GRE firmasına bunların fotoğraflarının gönderildiğini" belirtti. Akpolat, "GRE firmasının yaklaşık 3 ayda bir denetlemeye geldiğini ve bakanlık tarafından bir denetim görmediğini" ifade etti.

Bilirkişi Raporunda Yer Alan Tespitler

İliç Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından talep edilen bilirkişi raporu, maden faciasını soruşturma dosyasına dahil etti. Raporda, olay “iş kazası” olarak değerlendirildi. 13 Şubat tarihinde meydana gelen faciada 9 kişi, 10 milyon metreküp toprağın altında kalarak hayatını kaybetti.

Anagold Madencilik, Faz-4 kapasite artışı projesi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na başvurmuş ve 29 Kasım 2018 tarihinde başvurusu onaylanmıştı. Amerikan kökenli dizayn firması GRE ve INR Mühendislik tarafından yeni liç yığının projesi hazırlanmıştı. Raporda, “tasarım firması GRE ve INR’nin kusurlu olduğu düşünülmektedir” ifadesi yer aldı.

Proje Tasarımındaki Eksiklikler

“Çöpler Altın Madeni Faz-4B Yığın Liç Genişleme Projesi Mühendislik Hizmetleri” işi, Anagold ile INR arasında imzalanan sözleşme ile INR’ye verilmişti. Raporda, tasarlanan projenin "eksik ve yetersiz" olduğuna dikkat çekilerek şu tespitler yapıldı:

• Olumsuz Koşullar: Faz 1, 2 ve 3 inşaatı sonrası çok daha olumsuz koşullardaki topografya üzerinde kapasite artışına gidilmiş olması.
• Proje Denetimi: İlgili koşullar kapsamında tasarlanan projenin eksik ve yetersiz olması, proje denetiminde bu durumun göz ardı edilmiş olması.
• Stabilite Takibi: İşletme aşamasında stabilite takibinin son derece yetersiz/ihmalkar yapılması.
• Heyelan Uyarısı: Olay günü sabah erken saatlerde uyarı veren heyelan olayının gerçekleşme saati olan 14.30’a kadar iyi yönetilmemiş olması.

Kaan Murat Akpolat'ın İfadesi

Olay günüyle ilgili ifadesinde Akpolat, GRE firmasının proje onayı ve denetimi sürecine dair şunları belirtti:

"Yığın liçin başlayış tarihini tam olarak bilmemekle birlikte 10 yıldır yapıldığı hakkında bir duyum almıştım. ABD firması olan GRE firması tarafından bir dizayn projesi hazırlanır. Bu proje Türkiye'de onaylanır ve Anagold A.Ş'nin proje departmanına gelir. Bu departmandaki haritacılar tarafından liç alanının sınır bölgeleri belirlenir ve malzeme yığılmaya başlanır. 2-3 aylık dönemlerde küçük çatlaklar görülür ve GRE firmasına fotoğraflar gönderilir. GRE firması, çatlakların kendi malzemesi ile kapatılması hususunda tavsiye vermezdi. GRE firması yaklaşık 3 ayda bir denetlemeye gelmektedir. Bakanlık tarafından denetim görmedim, belki müdürlerimiz tarafından bu denetim gözlenmiştir."

Sonuç ve Değerlendirme

Bilirkişi raporunda, GRE ve INR firmalarının tasarım ve denetim eksiklikleri nedeniyle asli kusurlu olduğu sonucuna varıldı. Bu durum, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın proje onayı sürecindeki denetim ve kontrol mekanizmalarının yetersizliğini de gözler önüne serdi.

Maden faciasının ardından yapılan soruşturma ve hazırlanan bilirkişi raporu, gelecekte benzer olayların önlenmesi için daha sıkı denetim ve daha yüksek standartlarda tasarım gerekliliğini vurgulamaktadır.